ދިވެހި ގައުމީ ދިފާއީ ބާރަށް މި ވަނީ ކީތް؟

ގިނަ ދިވެހިންގެ މެދުގައި މޯލްޑިވްސް ނޭޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯސް (އެމް.އެން.ޑީ.އެފް) އަކީ އަބަދުވެސް ގައުމުގެ އެންމެ ގަދަރުވެރި އަދި އިހުތިރާމް ލިބިގެންވާ އެއް މުއައްސަސާއެވެ.

އަސްކަރީ އަހުލާގާއި، ފަންނީ ގާބިލުކަމާއި، ގައުމީ ހިދުމަތަށް އޮތް ލޯތްބެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ މި ލަސްކަރަކީ ގައުމުގެ މިނިވަންކަމާއި ސިޔާދަތު ރައްކާތެރިކުރުމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރަމުން އަންނަ މުއައްސަސާއެކެވެ. ނަމަވެސް، މި ދާއިރާ ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކާއި ސިފައިންގެ ކުރީގެ ހިދުމަތްތެރިންގެ މެދުގައި މިހާރު އުފެދެމުންދާ ބަހުސްތަކުން މުހިންމު ސުވާލެއް ކުރިމަތިވެއެވެ: އެމް.އެން.ޑީ.އެފް ދަނީ ވަރުގަދަވަމުންތޯ، ނުވަތަ މަޑުމަޑުން ބަލިކަށިވަމުންތޯއެވެ؟

Maizan Online

Maizan Online

މިހާރު އެންމެ ބޮޑަށް ދެކެވޭ އެއް ވާހަކައަކީ، ސިފައިންގެ ކުރީގެ ލީޑަރުންނާ އަޅާބަލާއިރު މިހާރުގެ ލީޑަޝިޕްގެ ހިންގުންތެރިކަން ކުޑަވެފައިވާ ކަމަށް ފާހަގަކުރެވޭ ކަމެވެ. ފާޑުކިޔާ ފަރާތްތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި ކުރީގެ ވެރިންނަކީ ހަރުދަނާ ތަސައްވުރެއް ހުރި، އަވަސް ނިންމުންތައް ނިންމުމުގެ ގާބިލުކަން ލިބިފައިވާ، އަދި ގޮންޖެހުންތަކުން މުއައްސަސާ ސަލާމަތްކުރި ވެރިންނެވެ. ނަމަވެސް މިހާރުގެ ލީޑަޝިޕުން އެ ފެންވަރު ހިފެހެއްޓުމަށް ނުކުޅެދޭ ކަމަށް ބައެއް ފަރާތްތަކުން ދެކެއެވެ.

ތަމްރީނުތަކުގެ ފެންވަރާ މެދުގައިވެސް ވަނީ ސުވާލު އުފެދިފައެވެ. ސިފައިންނަށްދެވޭ ތަމްރީނުތަކުގެ ވަރުގަދަކަމާއި، އިތުބާރުކުރެވޭ މިންވަރާއި، ޖުމްލަ ފެންވަރު ކުރިއާ އަޅާބަލާއިރު ދަށްވެފައިވާ ކަމަށް ބައެއް ފަރާތްތަކުން ގަބޫލުކުރެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން، ހާލަތްތަކަށް އިޖާބަދިނުމުގެ ތައްޔާރީތަކަށާއި ސިފައިންގެ ފަންނީ ތަރައްގީއަށް ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް ކޮށްފާނެ ކަމުގެ ބިރު އެބައޮތެވެ.

މީގެ އިތުރުން، އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރާއި ވަސީލަތްތަކުގެ ދަތިކަމަކީވެސް ކަންބޮޑުވުމެކެވެ. ފާޑުކިޔާ ފަރާތްތަކުން ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި، ސިފައިންގެ މަރުކަޒުތަކާއި، އަސްކަރީ ވަސީލަތްތަކާއި ގާބިލުކަން އިތުރުކުރުމަށް ކުރެވޭ އިންވެސްޓްމަންޓްތައް، މުއައްސަސާއަށް ކުރިމަތިވަމުންދާ ބޮޑެތި ބޭނުންތަކާ އެއްވަރަކަށް ކުރިއަކަށް ނުދެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، ވޭތުވެދިޔަ އަހަރުތަކާ އަޅާބަލާއިރު ލަސްކަރުގެ ޖުމްލަ ގާބިލުކަން ބަލިކަށިވެފައިވާ ކަމަށް ބުނުމުގެ ފުރުސަތު އެބައޮތެވެ.

އިންސާނީ ވަސީލަތް ނުވަތަ ސިފައިންގެ އާބާދީގެ މައްސަލަވެސް ބޮޑެވެ. ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި، ސިފައިންގެ ތެރޭގައި ތިބި ގިނަ މީހުންނަކީ އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނެވެ. ކުރިއަށް އޮތް ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކާ ކުރިމަތިލެވޭނެ ފަދަ ޒުވާން ޖީލެއް ސިފައިންގެއަށް ވައްދައި، ތަރައްގީކޮށް، ދެމެހެއްޓުމަށް އެކަށީގެންވާ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެވެމުންދާ ކަމާމެދު ވަނީ ސުވާލު އުފެދިފައެވެ.

އެންމެ ބޮޑު ފާޑުކިޔުމެއް އަމާޒުވަނީ، ޗީފް އޮފް ޑިފެންސް ފޯސް (ޗީފް) އާއި ވައިސް ޗީފް އޮފް ޑިފެންސް ފޯސް (ވައިސް) ހިމެނޭ ގޮތަށް، މިހާރުގެ އިސް ލީޑަޝިޕަށެވެ. އެ ބޭފުޅުންގެ ކިބައިން، ކުރީގެ ވެރިންގެ ކިބައިން ފެނުނު ފަދަ ހިންގުންތެރިކަމެއް ނުފެންނަ ކަމަށް އެ ފަރާތްތަކުން ބުނެއެވެ. މިފަދަ ހިޔާލުތައް ގެންގުޅޭ މީހުން ދެކޭގޮތުގައި، އަލަށް އުފެދޭ ގޮންޖެހުންތަކަށް ހައްލު ހޯދުމަށާއި ސިފައިންގެ މެދުގައި އިތުބާރު އާލާކުރުމަށްޓަކައި މުއައްސަސާއަށް ބޭނުންވަނީ މިއަށްވުރެ ވަރުގަދަ ސްޓްރެޓީޖިކް ލީޑަޝިޕެކެވެ.

ބައެއް ފާޑުކިޔުންތެރިން ބުނާ ގޮތުގައި، ސިފައިންގެ މުއައްސަސާގެ އަސާސީ ގާނޫނީ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، ސިޔާސީ ވެރިން ބޭނުންވާ ކަންކަން ފުރިހަމަކޮށްދިނުމަށް މިހާރު މާ ބޮޑަށް ސަމާލުކަންދެއެވެ. ސިފައިންގެ އިސްވެރިންނަކީ މިނިވަންކަމާއެކު ފަންނީ ލަފާދޭ ބަޔަކަށް ވާންޖެހޭ ކަމަށާއި، ކޮންމެ ނިންމުމެއްގެ މަރުކަޒަކީ ގައުމީ މަސްލަހަތުކަން ކަށަވަރުކުރަންޖެހޭނެ ކަމަށް އެ ފަރާތްތަކުން ގަބޫލުކުރެއެވެ.

މީގެ އިތުރުން، ސިފައިންގެ މޯރަލް ނުވަތަ ހިތްވަރު އެލެމުންދާކަންވެސް ބައެއް ދިރާސާވެރިން ފާހަގަކުރެއެވެ. އެ ފަރާތްތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި، ނިންމުންތައް ނިންމުމުގައި ހުންނަ ކުސަ ކަމާއި، ލީޑަޝިޕް ބަލިކަށި ކަމަށް ފެންނަން ހުރުމުގެ ސަބަބުން، ސިފައިންގެ މެދުގައި އޮންނަންޖެހޭ ސައުގުވެރިކަމާއި، ސާބިތުކަމާއި، އިތުބާރަށް ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް ކުރެއެވެ.

ސިފައިންގެ ގިޔާދަތު (ޗެއިން އޮފް ކޮމާންޑް) ގެ ބޭރުން ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ މައްސަލަތަކާ މެދުވެސް ސުވާލުތައް އުފެދިފައިވެއެވެ. އަސްކަރީ އަމުރުގެ ސިލްސިލާއިން ބޭރުން ހުންނަ ބައެއް ކަންކަމުގެ ސަބަބުން މުއައްސަސާއަށާއި ސިފައިންނަށް އަސަރުކުރަމުންދާ ކަމަށާއި، މިއީ ސިފައިންގެ މެދުގައި ހިތްހަމަނުޖެހުން އުފެދުމަށް މެދުވެރިވާ ސަބަބެއް ކަމަށް ގިނަ ފަރާތްތަކުން ދެކެއެވެ.

ނަމަވެސް، ފާޑުކިޔުންތެރިން ފާހަގަކުރާ އެންމެ ނުރައްކާތެރި ކަމަކީ އަސްކަރީ ނިޒާމުގެ ތެރެއަށް ސިޔާސީ ނުފޫޒު ވަންނަމުންދިއުމެވެ. ބަލިކަށި ލީޑަޝިޕެއް އޮތުމުގެ ސަބަބުން، ފަންނީ ގޮތުން ބަލަންޖެހޭ ކަންކަމަށް އެކަށީގެންވާ ވަރަށް ބެލުމެއް ނެތި، ނުވަތަ ބަހުސްކުރުމެއް ނެތި ކަންކަން ގަބޫލުކުރާ މާހައުލެއް އުފެދިދާނެ ކަމަށް އެމީހުން ބުނެއެވެ. މި ނަޒަރިއްޔާއިން ބަލާއިރު، ސިފައިންގެ ވެރިންނަކީ ކިތަންމެ ހިތްހަމަނުޖެހޭ ކަމެއް ނަމަވެސް، ތެދުވެރިކަމާއެކު ހާލަތު ވަޒަންކޮށް ފަންނީ ލަފާ ދިނުމުގެ ހިތްވަރު ހުންނަންޖެހޭނެ ބަޔެކެވެ.

މި ކަންބޮޑުވުންތަކަކީ މުޅިން ހަގީގަތެއް ކަމުގައި ވިޔަސް ނުވަތަ ނޫން ކަމުގައި ވިޔަސް، މިއިން ދޭހަކޮށްދެނީ އެމް.އެން.ޑީ.އެފަށް މުއައްސަސާގެ އެތެރޭގެ ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކެއް ކުރިމަތިވަމުންދާ ކަމަށް ގިނަ ބަޔަކަށް ގަބޫލުކުރެވޭ ކަމެވެ. މި މައްސަލަތަކަށް ހައްލެއް ނުހޯދިއްޖެނަމަ، ސިފައިންގެ ހިންގުންތެރިކަމާއި، ރައްޔިތުންގެ އިތުބާރާއި، އަސްކަރީ ގާބިލުކަން ދުވަހުން ދުވަހަށް ބަލިކަށިވަމުން ހިނގައިދާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު ފާޑުކިޔާ ފަރާތްތަކުން ދެއެވެ.

އެމް.އެން.ޑީ.އެފަކީ ތާރީހީގޮތުން ގައުމުގެ އެންމެ ވަރުގަދަ އަދި އެންމެ އިތުބާރު ބޮޑު އެއް މުއައްސަސާއެވެ. މިހާރު އުފެދޭ ސުވާލަކީ، މުއައްސަސާ ވަރުގަދަކޮށް، އިތުބާރު އަލުން ހޯދައި، އަންނާން އޮތް ޖީލުތަކަށްޓަކައި އެއީ ފަންނީ އަދި ގަދަރުވެރި ލަސްކަރެއްގެ ގޮތުގައި ދެމެހެއްޓުމަށް ގާބިލު އޮފިސަރުންނާއި އިސްވެރިން ފިޔަވަޅު އަޅުއްވާނެތޯއެވެ؟ މުއައްސަސާގެ މުސްތަގުބަލު ބިނާވެގެންވަނީ މި ކަންބޮޑުވުންތަކަށް ސަމާލުކަންދޭ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށާއި، ކުރިއަށް އޮތް އަހަރުތަކުގައި އިސްލާހީ ފިޔަވަޅުތައް އަޅާނެ ހަރުދަނާކަމެއްގެ މައްޗަށެވެ.